میزگرد تخصصی «جوامع دینی و چالشهای سکولاریسم» صبح دیروز با حضور جمعی از اندیشمندان مسیحی و بودایی و مسلمان، در دانشگاه قم برگزار شد.
این نشست تخصصی که به میزبانی مرکز گفتگوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و با مشارکت سازمان کنفرانس ادیان برای صلح کره جنوبی برگزار میشد، روز دوم خود را در قم آغاز کرد.
آرکبیشاپ کیم هی جونگ رئیس کلیسای کاتولیک کره جنوبی، هایوندو پارک سردبیر مجله کرهای «دین و صلح»، و دکتر پارک کوانگسو استاد دانشگاه ونکوانگ کره جنوبی، حجتالاسلام مظفری رئیس مرکز گفتگوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات، معاونان این مرکز و جمعی از اساتید دانشگاه قم در این نشست تخصصی حضور داشتند.
در این نشست دکتر قرباننیا از اعضای هیئت علمی دانشگاه قم و استاد حقوق بینالملل، مقاله خود را با عنوان «راههای ائتلاف ادیان برای توسعه اخلاق در دنیای حقوق» ارائه کرد. وی در ابتدا با بیان اینکه حقوق هر قوم نماینده مدنیت و اخلاق
” آرکبیشاپ کیم هی جونگ رئیس کلیسای کاتولیک کره جنوبی، هایوندو پارک سردبیر مجله کرهای «دین و صلح»، و دکتر پارک کوانگجو استاد دانشگاه ونکوانگ کره جنوبی، حجتالاسلام مظفری رئیس مرکز گفتگوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات، معاونان این مرکز و جمعی از اساتید دانشگاه قم در این نشست تخصصی حضور داشتند. “
ویژه مردم آن است گفت: هیچ قانونگذاری نمیتواند و نباید بدون توجه به اخلاق به وضع قانون مبادرت کند. در وضع قانون باید تمام نیروهای سازنده حقوق و آرمانهای فلسفی مورد توجه قرار گیرد. در میدان مبارزهای که برای حقوق درمیگیرد، نقش نخست را باید اخلاق به خود اختصاص دهد.
دکتر قرباننیا ضمن اشاره به اینکه اندیشه اخلاقی الزاما نباید از الهیات وکلام دینی تغذیه کند، تأکید کرد: ترویج اخلاق دستکم چند ثمره مهم دارد. یکی کمکهای بشردوستانه بر پایه اخلاق و دیگری تقویت عاطفه و حس ارزشمند بشردوستی.
وی افزود: اگر نگاهی به کتب آسمانی بیندازیم میبینیم ادیان انسانها را به رعایت حقوق یکدیگر دعوت کردهاند. اسلام رأفت و رحمت نسبت به بندگان خدا را مورد توصیه قرار داده و تمامی مردم را به محبت خیر و تعاون فرا میخواند و همه انسانها را خانواده خداوند میداند. نزدیکترین شخص به خداوند هم کسی است که به دیگران خدمت کند.
استاد دانشگاه قم با تأکید بر اینکه تعاون با غیرمسلمان با رعایت کامل تقوا و احسان به صورت یک الزام در قرآن کریم مقرر گردیده است، گفت: تبیین درست مفهوم آزادی و پیشگیری از توسعه ناهنجاریهای اخلاقی در پرتو آزادی امکانپذیر است. آزادی بزرگترین موهبت الهی است. سلب آزادی از انسان مجاز نیست. ولی آزادی مطلق نیست و تابع محدودیتهایی است. حقوق دیگران از عواملی است که آزادیهای انسان را محدود میکند.
وی با ابراز نگرانی از اینکه در سالهای اخیر توهین به مقدسات دینی تبدیل به رویه شده است گفت: جریانهای سکولار، توهین به آموزههای ادیان را موافق آزادی اندیشه و بیان تلقی نمودهاند و مخالفان
” پس از سخنان دکتر کوانگ سو، دکتر مظفری توضیح داد: در اسلام، انسان خلیفه خداست و تجلی خداوند بر روی زمین است. و بر این اساس است که بحث کرامت انسان مطرح میشود. در سایه این کرامت است که انسان میتواند حقوق دیگران را رعایت کند. “
این اقدامات را به نابردباری و تعصب مذهبی متصف میکنند. نقد صحیح آموزههای دینی بدون توهین به مقدسات، امری است معقول و ارزشمند. ولی توهین به ادیان و مقدسات دینی سدی است در برابر همزیستی مسالمتآمیز.
در ادامه نشست تخصصی گفتگوی ادیان و سکولاریسم در دانشگاه قم، آقای دکتر پارک کوانگ سو، مقاله خود را با عنوان «جنبشهای نوپدید دینی در کره جنوبی» ارائه کرد. وی در ابتدا با اشاره به پیشینیه تاریخی رابطه دین و سیاست در کره جنوبی گفت: در زمانی بودیسم مذهب رسمی این کشور بوده است و در آن زمان، به ادیان دیگر احترام گذاشته میشد. زمانی هم کنفوسیوس دین رسمی بود و ضمن مراعات احترام به دیگران، گاه تعقیبهایی هم صورت میگرفت. در دوره اشغال، اشغالگران سعی میکردند فرهنگ خود را بر دیگران حاکم کنند و طبیعتا پیروان ادیان بومی تحت تعقیب قرار میگرفتند. در دوران جدید، تفکیک نهاد دین از نهاد سیاست مطرح شد و در این دوره باز در زمانی که نفوذ امریکا بعد از جنگ گسترش پیدا کرده بود، ترویج نوع خاصی از مذهب مسیحیت انجام گرفته اما در مجموع تلاش شده حقوق و آزادیهای دینی و احترام به دیگران رعایت شود.
دکتر کوانگ سو همچنین گفت: در سطح فردی نیز در ادیان جدید بر کرامت انسانی و انسجام فرد با جامعه خود و جهان تأکید میشود. در ادیان جدید، انسان به عنوان خدا شناخته میشود و با وجود اینکه وجود انسانی از وجود ملکوتی، متفاوت است، ولی جایگاه انسان بسیار بالاتر قرار گرفته است.
پس از سخنان
” اسلام، عقلانیت را میپذیرد. از این رو در تفکر دینی نه میتوان بین دین و دنیا خطی ترسیم کرد، نه خدا را از زندگی دینداران بیرون راند. در نتیجه، ادیان میتوانند انسانهایی پرورش دهند که با تلاشهای علمی و عملی بتوانند جهانی آزاد، سرشار از صلح، دوستی، همدلی و یکرنگی را بسازند و زندگی انسان را بر اساس ارزشهای اخلاقی بنا کنند. “
دکتر کوانگ سو، دکتر مظفری توضیح داد: در اسلام، انسان خلیفه خداست و تجلی خداوند بر روی زمین است. و بر این اساس است که بحث کرامت انسان مطرح میشود. در سایه این کرامت است که انسان میتواند حقوق دیگران را رعایت کند.
در ادامه این نشست، خانم دکتر خزاعی از اساتید دانشگاه قم، با اشاره به ریشهها و علل ظهور سکولاریسم در تجربه تاریخی اروپا و دیگر مناطق گفت: ریشه جدایی دین از سیاست را باید در عملکرد کلیسا جستجو کرد. وی در ادامه ضمن تبیین مفهوم حداقلی و حداکثری سکولاریسم گفت: در جامعه سکولار، دین جنبه کاملا شخصی پیدا میکند و آموزههای دینی در زندگی اجتماعی افراد، نقش بسیار کمی ایفا میکند.
وی افزود: در صورتی فرهنگ سکولار میتواند جایگزین فرهنگ دینی شود که بتواند ثابت کند ادیان از مدیریت جامعه انسانی ناتوانند و از عقلانیت فاصله دارند. این در حالی است که ادیان الهی بر تعقل و اندیشه و تساهل در زندگی انسان تأکید دارند. در اندیشه ادیان، انسان موجودی است که خداوند به او تعقل داده و با وجود اینکه بنده خداست، این بندگی قیدی برای انسانیت او نیست بلکه راهی است برای جهتدار شدن زندگیاش.
وی تأکید کرد: اسلام، عقلانیت را میپذیرد. از این رو در تفکر دینی نه میتوان بین دین و دنیا خطی ترسیم کرد، نه خدا را از زندگی دینداران بیرون راند. در نتیجه، ادیان میتوانند انسانهایی پرورش دهند که با تلاشهای علمی و عملی بتوانند جهانی آزاد، سرشار از صلح، دوستی، همدلی و یکرنگی را بسازند و زندگی انسان را بر اساس ارزشهای اخلاقی بنا کنند.
دکتر مظفری در ادامه سخنان دکتر خزاعی گفت: آنچه ما به عنوان سکولاریسم حداقلی و حداکثری میشناسیم یک جنبه رابطه ما متدینان با دنیای سکولار است. اندیشمند
” باید یک کلانتئوری چهارمی با مبنای دین به وجود بیاید تا بتواند چالشهای موجود در مواجهه با سکولاریسم را برطرف سازد. مفهوم «حق» و مفهوم «عدالت»، دو پایه اصلی کلانتئوری چهارم در حوزه نظر و عمل است. “
کاتولیکی هست به نام تیلور؛ او کتابی درباره سکولاریسم نوشته و قائل به تفکیک شده است. آنچه ما تاکنون درباره آن کار کردهایم، در نگاه تیلور، تنها یک معنا از سکولاریسم است. او خطر اصلی را از جانب سکولاریسم دیگری میداند. این سکولاریسم پروژه نیست؛ بلکه پروسه است. امروزه در غرب خیلی راحت کلیساها را به حراج میگذارند و میفروشند. چون دیگر مراجعه کننده و مشتریای ندارد. یکی از نکاتی که میتواند مشترک بین ما باشد، این است که چگونه میتوانیم از دانش خود استفاده کنیم برای مقابله با سکولاریسم نوع دوم، که خطر جدیتری است.
در ادامه نشست، نوبت به پرسش و پاسخ حاضران رسید که در ابتدا حجتالاسلام دکتر اکبری گفت: ما اگر معنا و مفهوم سکولاریسم را در یک طیف معنایی نیابیم، معنای آن را نخواهیم فهمید. سکولاریسم سخن از ناسازگاری میان اندیشههای الهی و دنیایی دارد. این اندیشه امتداد فرهنگی و سیاسی دارد. به هر حال به همان مقدار که ما با سکولاریسم مخالفیم، باید با تحجر هم مخالف باشیم. حد وسط این دو سامانه مهم است.
وی افزود: دین در حال حاضر در میان سه متاتئوری قرار دارد؛ لیبرالیسم، کمونیسم و رئالیسم. اگر دین میخواهد پاسخی برای سکولاریسم داشته باشد، باید تئوری چهارمی ارائه کند. یعنی باید یک کلانتئوری چهارمی با مبنای دین به وجود بیاید تا بتواند چالشهای موجود در مواجهه با سکولاریسم را برطرف سازد. مفهوم «حق» و مفهوم «عدالت»، دو پایه اصلی کلانتئوری چهارم در حوزه نظر و عمل است.
انتهای پیام/ح/۸
نشست تخصصی «جوامع دینی و چالشهای سکولاریسم» که به میزبانی مرکز گفتگوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و با مشارکت سازمان کنفرانس ادیان برای صلح کره جنوبی برگزار میشد، روز دوم خود را در قم آغاز کرد.
