کد مطلب : 50037

جلسه‌ی معرفی کتاب «آسیب‌شناسی ظهور؛ انتظار پویا و چالش‌ها» در مؤسسه آینده روشن برگزار شد.

این کتاب بر اساس پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد حجت‌الاسلام و المسلمین علی عطایی نوشته شده است. وی دانش‌آموخته حوزه علمیه قم و نیز عضو هیأت علمی دانشگاه گیلان است. علی عطائی پایان‌نامه آسیب‌شناسی ظهور را در سال ۱۳۸۶ دفاع کرده است و به زودی به صورت کتاب منتشر می‌شود.

این جلسه با حضور نویسنده کتاب، حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی داوودپور مدیر گروه جامعه‌شناسی مؤسسه آینده روشن، حجت‌الاسلام والمسلمین جواد جعفری معاون پژوهشی و عضو هیأت علمی مؤسسه آینده روشن، حجت‌الاسلام و المسلمین مصطفی ورمزیار عضو هیأت علمی مؤسسه آینده روشن، حجت‌الاسلام و المسلیمن محمدمهدی حائری‌پور پژوهشگر مهدویت برگزار شد و پس از معرفی کتاب توسط نویسنده، وی به پرسش‌های اعضای جلسه پاسخ گفت.

حوزه‌های علمیه، ناتوان در نظریه‌پردازی جامعه‌شناختی مهدویت
حجت‌الاسلام و المسلمین عطائی در ابتدا با انتقاد از نبود پژوهشی درباره جامعه‌شناسی مهدویت اظهار داشت که اگر می‌خواستیم این پژوهش را به صورت جامعه‌شناسی ارائه دهیم، نیازمند جامعه‌شناسی مهدویت هستیم که متأسفانه در این زمینه در حوزه‌های علمیه کاری انجام نشده است.

وی با تقسیم علائم آخرالزمان به سه دسته‌ علائم ظهور، حکمت‌‌های الهی و شرایط انسانی، پژوهش خود را ناظر به شرایط انسانی ظهور دانست. وی در ادامه با اشاره به اینکه بخشی از زمینه‌سازی برای ظهور، در دست منتظران است، اضافه کرد که شیعیان و منتظران به ویژه حوزه‌های علمیه باید از فرصت‌هایی که برایشان فراهم شده بود، استفاده می‌کردند، اما متأسفانه بسیاری از این فرصت‌‌ها از بین رفته است. یکی از آسیب‌های اختیاری ظهور، همین فرصت‌هایی است که از دست می‌روند. وی به گفتار مرحوم امام خمینی اشاره کرد که گفته‌اند: هزار سال از غیبت حضرت حجت عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف گذشته است و با این شرایط و اوضاع، چه بسا صد هزار سال دیگر هم بگذرد و حضرت ظهور نکنند. نکته‌‌ تلخ دیگر در شرایط انسانی ظهور این است که برخی از افراد با سوء اختیارشان مانع ظهور شده‌اند.

از اطلاعات مهدوی تا انقلاب مهدوی
نویسنده کتاب آسیب‌شناسی ظهور، با اشاره به نقش ویژه ولی فقیه در زمینه‌سازی ظهور گفت که باید شرایط انسانی ظهور به دست ولی‌فقیه پدید آید. نامه‌ منسوب به اسحاق ابن یعقوب بر این امر دلالت می‌کند. وی جریان‌سازی فرهنگی مهدویت را ضرورت زمینه‌سازی برشمرد و گفت: اطلاعات و آگاهی‌های مهدوی کافی نیست و این اطلاعات باید به تفکر مهدوی و جریان مهدوی تبدیل شود. اطلاعات مهدوی باید تفکر مهدوی را پدید آورد و از تفکر مهدوی جریان مهدوی زاییده شود و نهضت مهدوی از جریان مهدوی برخیزد و این نهضت به انقلاب مهدوی تبدیل شود. داشتن اطلاعات مهدوی انسان را شبیه یک رایانه کرده است و وقتی از دل این اطلاعات تفکر و جریان مهدوی برخیزد، به سوی انقلاب مهدوی گام برداشته‌ایم. اگرچه در دهه اخیر جریان‌های مهدوی شکل گرفته است، اما این جریان‌های محدود، به یک نهضت تبدیل نشده است. باید این جریان‌ها را به سمت جامعه مهدوی سوق داد.

حجت‌الاسلام والمسلمین علی عطائی با اشاره به کتاب‌های منتشر شده در حوزه‌ مهدویت، بیشتر این کتاب‌ها را تولیداتی بازاری دانست و کتاب‌هایی که در باب شرایط انسانی ظهور تحقیق کرده باشند را اندک دانست.

در ادامه جلسه، وی به معرفی کتاب آسیب‌شناسی ظهور پرداخت. این کتاب در سه بخش واژه‌شناسی (مفاهیم تصوری)، مفاهیم تصدیقی و مسائل بحث نوشته شده است. بخش سوم این کتاب شامل مباحث آسیب‌های برون‌دینی ( از جمله مسئله عدالت) و آسیب‌های درون‌دینی است. در مبحث آسیب‌های درون دینی به آسیب‌های معرفتی (از جمله ضعف دین‌پژوهی)، آسیب‌های اخلاقی، رفتاری و آسیب‌های فرهنگی و فرهنگ‌سازی پرداخته می‌شود.

وی در تببین واژه‌ی آسیب‌شناسی ظهور گفت: غیبت در آموزه‌های تشیع به معنای عدم حضور و عدم وجود نیست، بلکه به معنای عدم ظهور است. اگر به معنای عدم حضور باشد، آسیب‌شناسی معنا ندارد. آیا ظهور منتظر ماست یا ما منتظر ظهوریم. آیا ظهور وقت مشخصی دارد یا برای ظهور باید قیام کرد؟ آیا تاخیر ظهور و طولانی شدن غیبت علتی دارد؟ آیا این علت‌ها برون‌دینی است یا درون‌دینی؟ آیا آسیب‌های موجود در حوزه اجتماعی است یا فردی است؟

نقش اختیار انسان در زمینه‌سازی ظهور
زمینه‌های ظهور به عنوان بین‌الطلوعین است که باید برای رسیدن به ظهور، آن را فراهم کرد. منشأ سوءاستفاده فیلم «ظهور بسیار نزدیک است»، نیاز فراوان جامعه به تولیدات مهدوی است. همانند شیخیه و بابیه که از این فضا استفاده کردند و از فضای مهدوی جامعه سوءاستفاده کردند.

حجت‌الاسلام والمسلمین علی عطائی برای اثبات اختیار انسان در زمینه‌سازی ظهور و دخیل بودن در آن، هشت دلیل را در کتاب آسیب‌شناسی ظهور بیان می‌کند. نخست این‌که ظهور هم مانند همه‌ انقلاب‌هاست و نیاز به خیزش انسان‌ها دارد. متغیر بودن وقت ظهور، آموزه‌ تقیه و بداء و تأثیر دعاء در تعجیل فرج از دیگر دلایل اختیار انسان در این امر است. عدم بیعت با دشمنان، قاعده‌ لطف و نیز مشکل قابلی داشتن ظهور (نه فاعلی) بر اختیار انسان در زمینه‌سازی ظهور دلالت دارد. با توجه به این ادعا، می‌توان گفت چه بسا تمام شرایط برای ظهور فراهم باشد، اما به دلیل آماده نبودن جامعه، این امر محقق نمی‌شود.

این پژوهشگر حوزه مهدویت در ادامه با اشاره به آسیب‌های برون‌دینی ظهور، گفت: اشاره شد که آنچه گمشده جامعه جهانی است، عدالت اسلامی است. اگر غربی‌ها تولید انبوه و مصرف انبوه دارند، و در شرق تولید انبوه و مصرف محدود دارد، اسلام هم به دنبال تولید انبوه و مصرف انبوه است؛ اما به این شرط که عدالت بر تولید و مصرف حاکم باشد. وی همچنین با تأکید بر شناخت آسیب‌های فرهنگی-تربیتی گفت: همه‌ موجودات بی‌جان و جاندار حامل فرهنگ هستند و ما متأسفانه پس از انقلاب، فرهنگ‌سازی لازم را نداشته‌ایم. بخشی از ضعف فرهنگ‌سازی به کم‌کاری خودی‌ها برمی‌گردد و بخشی نیز به رفتار و تلاش دشمنان. تلاش دشمن در تضعیف ولایت فقیه، از مهمترین برنامه‌های دشمن است. در مقابل ما باید تلاش کنیم ولایت فقیه به یک فرهنگ تبدیل شود. فرهنگ‌سازی ما منفعل است و فعالانه نیست. اگر نگاه فرهنگی-تربیتی شود، حضور در مجالس و هیئات تأثیر فراوانی خواهد داشت. فرهنگ‌سازی مهدوی، هم‌اینک در دست رسانه‌هایی است که خودشان آسیب‌های جدی‌ای به مهدویت و فرهنگ مهدویت وارد می‌کنند.

در ادامه جلسه، وی به پرسش‌های ناقدین پاسخ گفت. حجت‌الاسلام عطائی در پاسخ به این سؤال که این آمادگی باید اسلامی باشد یا جهانی؟ گفت: علاوه بر آمادگی درون‌دینی و گرد آمدن آن ۳۱۳ نفر، آمادگی جهانی هم برای پذیرش امام لازم است. باید تحقیق کرد که اگر این آمادگی فراهم نیست، آسیب‌هایش چیست؟ یکی از این آسیب‌ها عدالت است. باید عدالت اسلامی مورد نیاز جامعه‌ امروز را شناخت و عدالتی که در جامعه موجود است را بررسی کرد.

انتهای پیام/ح/۱۷