حجت الاسلام محمدجواد رباني، داراي تحصيلات حوزوي تا مقطع دروس خارج فقه و اصول و همچنين، كارشناس فلسفه و كلام اسلامي است كه با ارائه مقاله "زمينه سازي براي ظهور با نظام ارزشيابي آموزشي(سعي با نگاه قرآن)" در ششمين همايش بينالمللي دكترين مهدويت شركت كرده است. وی در گفتگو با خبرنگار اندیشه آینده روشن به تشريح بخشهاي مختلف مقاله خويش پرداخت و مختصري از محورهاي مورد بحث و دستاوردهاي آن را بازگو كرد.
اين نويسنده حوزه مهدويت گفت: اين مقاله داراي چهار بخش است كه بخش اول به مباني، راهكارها و راهبردها پرداخته است و بخش دوم، شامل پژوهشي تطبيقي درباره نظامهاي ارزشيابي آموزشي در چند كشور مهم دنياست.
وي با اشاره به نوآوريهاي موجود در بخشهاي سوم و چهارم اين مقاله افزود: در بخش سوم، تصويري از نظام ارزشيابي آموزشي الهي كه از آيات قرآن استخراج شده است، در برابر خواننده قرار گرفته است. اين نظام در حقيقت، با كپيبرداري از مؤلفهها، مباني، اصول و روش نظام الهي در ارزشيابي بشر، مدلي الهام گرفته از كارنامه الهي براي بشر است.
رباني با تأكيد بر نگاه عملياتي و اجرايي نظام ارائه شده، ادامه داد: در بخش چهارم اين مقاله، نمونهاي از كارنامه و روش خداوند براس ارزشيابي انسانها به شكل كاملا راهبردي آورده شده است.
اين محقق حوزوي با اشاره به شكوفايي بيشتر استعدادها در نظام ارزيابي آموزشي صحيح تر، اضافه كرد: هر مكتبي در دنيا، داراي نظام ارزشيابي آموزشي خاص خود است. براي مثال، نظامهاي كمونيستي و
” حصول موفقيت تنها با بهرهگيري از ابزار، روش و الگوي الهي ممكن است. “
ليبراليستي، هر كدام بنا بر اصول مكتب خويش، نظام ارزيابي خاصي را ارائه كردهاند.
وي اضافه كرد: نظامهايي كه هم اكنون در دنيا رايج هستند، از سه شكل خارج نيستند؛ يا نظام ارزشيابي تكويني هستند، يا نظام نمرهاي، عددي و معيارياند و يا نظام توصيفي ميباشند.
رباني بابيان اين كه در نظامهاي آموزشي رايج، ضررهاي فراواني براي رقابت برشمردهاند، توضيح داد: آنان معتقدند كه رقابت گرچه در عرصههاي اقتصادي بسيار ضروري و پرفايده است، اما رقابت در نظام آموزشي را مانع پيشرفت ميدانند و براي همين است كه به مرور زمان، از نظامهاي ارزشيابي نمرهاي به سمت نظامهاي ارزشيابي توصيفي حركت كردهاند كه در ايران نيز اينگونه است.
اين پژوهشگر مهدوي، جامعه منتظر شيعي را نيازمند نظام ارزشيابي مبتني بر آموزههاي شيعي دانست و گفت: نظام الهي، مبتني بر امتيازدهي هست؛ يعني هر فعلي امتياز خاص خود را دارد، اما نظام ارزشيابي، يك نظام ارزشيابي ملاكي است كه هر كس با توجه به تواني هاي خود، هرگاه به ملاكي دست يافت، درجه گرفته و امتحاني براي كسب مدرك وجود ندارد.
وي موفقيت را در تمام جنبههاي فردي و اجتماعي و آموزشي و سياسي و...، همراه شدن قضا و قدر الهي با اراده بنده تعريف كرد و هدف از استخراج نظام ارزشيابي ملاكي را اينچنين توضيح داد: حصول موفقيت تنها با بهرهگيري از ابزار، روش و الگوي الهي ممكن است.
رباني، مؤلفههاي مهم نظام آموزشي و ارزشيابي مهدوي را اينچنين برشمرد:
۱. استخراج اين نظام از قرآن و سنت حوزوي
۲. توانمندساز
۳. پويايي
۴. لحاظ كردن كميت و كيفيت
۵. ايجاد انگيزه توليد علم و نظريهپردازي از اوايل تحصيل
” نظام ارزشيابي نمرهاي،يك نظام ليبراليستي است م محصول آن، انسان ليبرال است. “
۶. كارنامه شبكهاي
۷. ثبت تمام فعاليتها
اين دانشآموخته حوزوي افزود: اين نظام نه شاگردمحور است، نه استادمحور؛ بلكه استعدادمحور است. هر كس در زمينه استعدادي كه دارد رشد ميكند و در زمينههاي ديگر، به يادگيري ضروريات اكتفا مينمايد. اين نظام، شامل رشد زمينهاي، تخصصي و تربيتي، به طور همزمان است.
رباني كه خود سالها در نظام آموزشي حوزوي بوده و با مزايا و كمبودهاي اين نظام آشناست، درباره آن گفت: از ويژگيهاي برتر نظام حوزوي نسبت به نظامهاي آموزشي ديگر، ميتوان به تربيت استاد از همان سالهاي آغاز تحصيل، تخصصمحوري و احاطه به مباحث مختلف علمي اشاره كرد، اما نبايد ضعفهاي آن را ناديده گرفت.
وي ادامه داد: عدم وجود ارزشيابي به معناي جدي خود و پويايي فردي زياد حوزويان به دليل عدم وجود برنامههاي فراگير، ضعفهاي نظام حوزه سنتي ما بودند كه بعدها و به مرور اصلاح شدند.
اين محقق حوزوي به برنامهريزي نظام آموزشي رايج كشور براي استعدادهاي متوسط و در نظر نگرفتن استعدادهاي ضعيفتر يا قويتر، ملاك برنامهريزيها را هوش و حافظه افراد دانست و گفت: بايد ملاك هوش و حافظه را با ملاكي ديگر كه همان استعداد است، عوض كرد و براي هر استعدادي در هر زمينهاي، برنامه خاص خودش را تعريف نمود.
در نظر حجت الاسلام رباني، مهمترين دستاورد نظام ارزشيابي ملاكي، شكوفا كردن استعدادهاست و نتيجه اين حركت را در زمينه پرورش نگاه مهدوي اين گونه توصيف كرد: "فطرت الله التي فطر الناس عليها"؛ از آن جا كه فطرت انسان، همواره به سوي خداوند تمايل دارد، پرورش استعدادهاي دروني انسانها بدون محدود كردن آن ها، خواه
” آموزههاي اسلامي، در طرح و تبيين ساختارهاي نوين زندگي، توانا هستند. “
ناخواه، انسان را در مسير الهي قرار ميدهد.
وي تصريح كرد: نظام ارزشيابي نمرهاي،يك نظام ليبراليستي است م محصول آن، انسان ليبرال است. در اين نظام، علاوه بر اتلاف وقت، استعدادها به شدن محدود ميشوند، حس برتري طلبي افزايش مييابد، رقابتها براساس هوش و حافظه صورت ميگيرند نه استعدادها، هدف نهايي، برتري استو سرانجام نيز فقط به پول ميانديشد نه كمال و قرب الهي.
رباني اضافه كرد: اين كه در برخي بيمارستانها، پيش از دريافت پول هيچ كاري براي نجات بيمار انجام نميگيرد، نتيجه چنين نظام ارزشيابي بيماري است. نظامي كه ايثار در آن معنايي ندارد و "زكاة العلم نشره"، بي مفهوم است.
اين پژوهشگر مهدوي، فاصله جامعه كنوني ما با جامعه منتظر واقعي را بسيار نزديك ارزيابي كرد و اين راه نزديك را داراي سه مرحله دانست:
۱. بخواهيم كه متحول شويم
۲. ابزار و امكانات بيشتر و بهتري را به خدمت بگيريم
۳. پرهيز از خودكمبيني
وي به تجربه درازمدت حوزهها در آموزش سنتي طلاب اشاره كرد و افزود: تجربه درخشان اين سالها كه تا حدود ۲۰ سال پيش هم رايج بوده است، تجربه گرانبهايي است كه ميتواند با رفع نواقص خويش و تبييني جديد، دوباره جان بگيرد.
رباني، جهان امروز را تشنه تحول در تمام زمينهها معرفي كرد و اظهار داشت: علاقهمندي به ظهور منجي، روز به روز در حال گسترش است و ارائه نظام آموزشي درست، ميتواند حركت جهاني را به سمت ظهور، تسريع نمايد.
اين پژوهشگرحوزه مهدويت، آموزههاي اسلامي را در طرح و تبيين ساختارهاي نوين زندگي، توانا خواند و اضافه كرد: ارزندهترين وظيفه همايشهايي مانند همايش سالانه دكترين مهدويت، ترويج اسلام و تئوريهاي اسلامي در جهان است.
انتهای پیام/م/0
يكي از پژوهشگران و مهمانان ششمين همايش بين المللي دكترين مهدويت، اظهار داشت: جامعه منتظر شيعي، نيازمند نظام ارزشيابي مبتني بر آموزههاي شيعي است.
